Vitamine D en dementie – wat laat onderzoek zien?

Australische onderzoekers hebben in een grootschalige studie een direct verband gevonden tussen een tekort aan vitamine D en een verhoogde kans op dementie. Dementie is een veelvoorkomende en progressieve aandoening, maar volgens de onderzoekers zou een deel van de gevallen mogelijk te voorkomen zijn door ernstige vitamine-D-tekorten te voorkomen.

De onderzoekers analyseerden gegevens van bijna 300.000 deelnemers uit een Britse biobankstudie. Daarbij maakten zij gebruik van genetische verschillen: sommige mensen hebben van nature een lager vitamine-D-niveau dan anderen. Door deze genetische groepen te vergelijken, konden de onderzoekers beter vaststellen of vitamine D daadwerkelijk invloed heeft op het risico op dementie.

Uit de analyse bleek dat het effect van vitamine D vooral sterk is bij mensen met een duidelijk tekort. Bij mensen met voldoende vitamine-D-waarden werd geen duidelijk beschermend effect gezien. Dit suggereert dat supplementen vooral zinvol zijn wanneer er daadwerkelijk sprake is van een tekort, en niet als algemene preventieve maatregel voor iedereen.

Vitamine D speelt mogelijk op meerdere manieren een rol in de hersenen. Zo zijn er vitamine-D-receptoren aanwezig in het brein, kan de vitamine bijdragen aan gezonde bloedvaten en ontstekingen remmen, en mogelijk ook processen beïnvloeden die samenhangen met Alzheimer, zoals de ophoping van amyloïde-eiwitten.

Volgens de onderzoekers had in de onderzochte Britse populatie tot ongeveer 17 % van de dementiegevallen mogelijk voorkomen kunnen worden als ernstige vitamine-D-tekorten waren verholpen. Dit is vooral relevant voor mensen die weinig zonlicht krijgen, zoals ouderen in verzorgings- of verpleeghuizen.

De onderzoekers benadrukken dat vitamine D geen wondermiddel is. Een gezonde leefstijl met voldoende beweging, goede voeding en mentale activiteit blijft belangrijk. Ook wordt afgeraden om hoge doses vitamine D te nemen zonder aanleiding. Het belangrijkste advies is: voorkom een tekort, bijvoorbeeld door zonlicht, voeding en – waar nodig – een matig supplement.